6 museumstukken met bijzondere verhalen

Etaleer je museumkennis bij je vrienden met enkele sappige wist-je-datjes. Want achter de stukken in onze musea schuilen heel wat bijzondere verhalen. Zoals deze zes bijvoorbeeld.

Blijft een van de verhalen je extra goed bij? Geef het dan jouw stem, want wie op 24 mei het meeste publieksstemmen haalt, wordt bekroond tot ‘Museumstuk van het Jaar 2026’. Bekijk alle kandidaten op www.WeekVanDeBelgischeMusea.be ›

1) Troost van teddy

Een teddybeer in een vitrine is nu niet per se iets wat je verwacht in een museum. En toch is er een goede reden voor. Om dat te begrijpen moeten we even terug in de tijd. Naar de Tweede Wereldoorlog. De kleine Mona verhage en haar ouders baatten op dat moment een café uit in Kortrijk, wanneer plots de Joodse peuter Norbert en zijn moeder voor de deur stonden, op zoek naar een schuilplaats. De familie Verhage nam hen in huis en er ontstond een unieke band tussen Mona en Norbert. Ze werden als broer en zus voor elkaar.

Om hem te troosten in deze gevaarlijke tijden, schonk Mona Norbert haar grote teddybeer. Een beer die nog jaren een symbool bleef voor hun band en liefde. Dankzij de moed van de familie Verhage ontsnapten Norbert, zijn moeder, tante en nichtje aan deportatie. Norbert keerde terug naar Antwerpen, maar de band met de Verhages bleef sterk. Uiteindelijk besloten Mona en Norbert hun teddybeer aan Kazerne Dossin in Mechelen te schenken, waar hij nu deel is van de vaste tentoonstelling.

2) Supermarktbevoorraading anno 1916

Ook in MoMuse – Gemeentelijk Museum van Sint-Jans-Molenbeek staat een object uit het oorlogsverleden. We gaan nog een beetje verder terug in de tijd, naar 1916. Op dat moment eist het Duitse leger heel wat paarden op van particulieren en bedrijven. Als je geen paarden meer hebt, moet je het wat inventiever aanpakken natuurlijk. Zoals de firma Delhaize Le Lion: met kar en … os. De firma maakte deze maquette voor een expo in Brussel, die Belgische bedrijven in de kijker zette. En nu kan jij het bewonderen in Molenbeek, waar Delhaize Le Lion vroeger zijn hoofdkwartier had.

3) Over maan en menstruatie

Het moet even geduurd hebben voor dit museumstuk tentoongesteld kon worden, want de 57 kralen en 3 zilveren hangers zijn allemaal afzonderlijk opgegraven. Maar het resultaat mag er zijn: een halve-maanvormige ketting, heel typisch voor de 4e eeuw na Christus. Hij symboliseert een discussie die vandaag nog altijd leeft: heeft de maancyclus invloed op de menstruatiecyclus? Dat vrouw en maan verbonden zijn, vonden ze in de Romeinse tijd alleszins wel. Veel vruchtbaarheidsgodinnen en moedergodinnen droegen kettingen als deze. Deze reconstructie van 1500 jaar geleden is nu een van de topstukken in Musée du Malgré-Tout.

4) De beschermengel van de familie

Geschiedenis zit niet alleen in grote monumenten. Soms zijn het de kleinste overblijfselen die de grootste verhalen vertellen. Dit engelenhoofdje uit het Passchendaele Museum is daar het bewijs van. Het is een restant uit de kerk van Zonnebeke. Als bij wonder overleefde het een aanval tijdens de Eerste Wereldoorlog en nadien bleef het bijna een eeuw bewaard binnen één familie.

Hoe dan? Dat begint bij Lionel John Baber Aitkens. Lionel werd luitenant in de D/21 (Howitzer) Battery van de 4th Canadian Brigade en werd in oktober 1917 met zijn eenheid naar Vlaanderen gestuurd. Na een dagenlange strijd in Zonnebeke, vindt Lionel het engelenhoofdje tussen het kerkpuin. Al die jaren heeft hij het bewaard, als herinnering aan zijn beproeving. Wanneer hij op 89-jarige leeftijd sterft, schenkt zijn kleinzoon het beeldje aan het museum.

5) Stenen in je portefeuille

Als je soms al eens foetert over de hoeveelheid kleingeld in je portefeuille, denk dan aan de inwoners van het eiland Yap in Micronesië. Zij betaalden namelijk in stenen. Geen kleintjes, maar exemplaren die tot wel 6 ton wogen. Ze deden ook heel wat moeite om zo’n stenen te vervaardigen. Het materiaal dat ze gebruikten is aragoniet, een gesteente dat ze op het eiland Palau haalden, zo’n 400 km verderop.

Hoeveel zo’n steen waard was, hing af van zijn grootte, de gaafheid en de geschiedenis. Vandaag is de Amerikaanse dollar de norm voor de dagelijkse betalingen, maar de inwoners gebruiken de stenen nog steeds voor rituele transacties. Dit prachtexemplaar vind je vandaag terug in het Museum van de Nationale Bank van België. Hoeveel zou zoiets waard zijn?

6) Een glimlach van 7000 jaar geleden

Het oudste museumstuk uit deze lijst komt uit het Prehistomuseum in Flémalle. Maak kennis met een staaltje figuratieve kunst uit de Belgische prehistorie: een kleikopje van 7000 jaar geleden! Het was in die tijd helemaal niet gebruikelijk om mensen af te beelden. Je kan je dus voorstellen dat de archeologen die dit ontdekten in 1995 een vreugdesprongetje maakten. En het kleikopje zelf ook, want zien we daar nu een glimlach? Voor het Prehistomuseum is dit hét bewijs dat de Luikse bevolking altijd al sympathiek geweest is.

Is een van deze verhalen je extra hard bijgebleven? Geef het jouw stem, want het stuk dat op 24 mei de meeste stemmen haalt, wint de titel ‘Museumstuk van het Jaar 2026’. Er zijn trouwens nog veel meer stukken die strijden om die titel!

Leuke bonus: door te stemmen maak je kans op een overnachting voor twee in een van de ontspannende Martin’s Hotels. Ideaal om die stukken live te bewonderen tijdens een citytrip.

Stem en win